Jak dbać o organizm?

Rehabilitacja ruchowa
i trening mięśniowy

Najefektywniejszym rodzajem rehabilitacji, nawet u chorych ze znacznie zaawansowaną postacią choroby, jest odpowiednio dostosowany trening ogólnousprawniający i wzmacniający mięśnie lokomocyjne oraz oddechowe.

Zaleca się trening o różnym stopniu obciążenia: od spacerów, poprzez chodzenie po schodach, aż po pływanie i jazdę na rowerze (zwykłym czy stacjonarnym w domu).

Rodzaje ćwiczeń fizycznych są różne i powinny być dostosowane do stopnia zaawansowania choroby i sprawności pacjenta. Chorych w łagodnym, a nawet umiarkowanym stadium choroby, należy zachęcać do kontynuowania pracy zawodowej, jeżeli nie wymaga ona wykonywania ciężkich prac fizycznych lub do zmiany pracy na lżejszą.

Chorych w średnim i ciężkim stadium choroby także należy zachęcać do wykonywania wysiłków polegających na wykonywaniu prostych czynności domowych. Zakres i intensywność tych czynności powinny być uzależnione od stopnia zaawansowania choroby i nasilenia niewydolności oddychania. Duszność wysiłkowa często może towarzyszyć nawet przy prostych zajęciach domowych. Niepokoi to wielu chorych, skłaniając ich do rezygnacji z wszelkiej formy aktywności fizycznej.

W umiarkowanej i ciężkiej postaci choroby chorzy powinni stosować także trening na ruchomej bieżni lub na rowerze stacjonarnym. Poza ogólną poprawą kondycji uzyskuje się poprawę sprawności mięśni oddechowych.

U chorych z bardzo ciężką postacią choroby najbardziej odpowiednią formą rehabilitacji ruchowej jest marsz. Bardzo istotna jest jednak intensywność tego marszu. Chory powinien chodzić w tempie powodującym umiarkowaną duszność (a więc nie powszechnie znany „spacerek”).

 

Aby osiągnąć korzyści, jakie daje
rehabilitacja ruchowa, należy pamiętać
kilku zasadach:

  • Trening powinien być wykonywany najlepiej codziennie, a na pewno nie rzadziej niż trzy razy w tygodniu
  • Wysiłek powinien trwać co najmniej 30 minut dziennie. Chorzy z bardzo ciężką postacią choroby powinni zaczynać od krótszych wysiłków.
  • Czas trwania, liczba powtórzeń i intensywność ćwiczeń powinny być stopniowo zwiększane w miarę poprawy wydolności fizycznej chorego. Przykład: jeśli zamierzasz stosować marsz jako formę rehabilitacji to na początek powinieneś ustalić odcinek drogi, jaki jesteś w stanie pokonać, a następnie podczas kolejnych treningów starać się wydłużać dystans tego marszu.
  • Trening wykonywany w plenerze powinien być wykonywany przy ładnej i bezwietrznej pogodzie.
  • Program, jaki zaplanujesz, powinien być kontynuowany, ponieważ jego korzystne efekty znikną wkrótce po zaprzestaniu treningu.
  • Chorzy z niewydolnością oddychania w czasie treningu powinni oddychać tlenem o nieco większym przepływie niż zwykle. Najlepiej uzgodnić to z Twoim lekarzem w poradni domowego leczenia tlenem (DLT).

Uzupełnieniem treningu ruchowego są ćwiczenia oddechowe. Są one łatwe do realizacji i mogą być wykonywane nawet w łóżku chorego. Z tego powodu w sposób szczególny zalecane są u chorych w okresie zaostrzeń choroby oraz u chorych w terminalnym stadium niewydolności oddychania. Celem tych ćwiczeń jest nauczenie pacjenta, jak należy zachować się w czasie napadu duszności.

Więcej na temat ćwiczeń oddechowych znajdziesz tu:

Drenaż ułożeniowy

Są to ćwiczenia mające na celu oczyszczenie oskrzeli z zalegającej w nich wydzieliny. Powinni wykonywać je tylko Ci chorzy (głównie pacjenci z przewlekłym zapaleniem oskrzeli), którzy odkrztuszają duże ilości plwociny. O tym powinien zadecydować lekarz.
Ćwiczenie polega na przyjmowaniu pozycji leżącej w pochyleniu w ten sposób, aby głowa była znacznie poniżej poziomu kolan. W tej pozycji pacjent pozostaje przez dłuższy czas leżąc spokojnie, a następnie po pionizacji zaczyna odkrztuszać plwocinę.

Dieta

Sposób, w jaki się odżywiasz, jest bardzo istotny w prognozowaniu postępu choroby. Zarówno wychudzenie, jak i otyłość są czynnikami, które mogą pogarszać przebieg choroby. Zwłaszcza znaczne wychudzenie prowadzi do osłabienia mięśni oddechowych i szkieletowych (odpowiedzialnych za ogólną kondycję organizmu).
Na początku dobrze jest ocenić stan swojego odżywienia za pomocą poniższego wzoru nazywanego wskaźnikiem masy ciała (ang. BMI):

 

BMI = masa ciała (kg)


wzrost (M) x wzrost (M)

 

Np. osoba o wadze 60 kg i wzroście 170 cm (1,7 m) będzie miała BMI = 60 kg / (1,7 m x 1,7 m) = 60 kg / 2,89 m2 = 25,38 kg/m2. Prawidłowa wartość BMI zawarta jest między 21 a 25 kg/m2. Niższa wartość BMI oznacza niedowagę, a wyższa nadwagę. Jeśli wynosi więcej niż 27 mówimy o otyłości.

Jeśli stwierdzisz u siebie niedowagę (BMI poniżej 21 kg/m2), a zwłaszcza gdy jest ona znacząca, powinieneś zastosować dietę bogatą w białko, ubogą w węglowodany i z ograniczonym spożyciem tłuszczów.

Oznacza to, że w Twojej diecie powinno być dużo białego sera, przetworów mlecznych, ryb, chudego mięsa, a mało pieczywa, produktów cukierniczych, masła, margaryny, śmietany, smażonych potraw. Czasem lekarz, aby poprawić Twój stan odżywienia może w diecie zastosować odżywki bogate w witaminy i białka.

W aptekach dostępne są specjalne płynne koncentraty, które mogą dostarczać odpowiednią ilość kalorii. Należy je stosować jako uzupełnienie normalnej diety, a nie jako zamiennik jedzenia.

Natomiast jeśli masz nadwagę (BMI pomiędzy 25 a 27 kg/m2) lub otyłość (BMI > 27 kg/m2) to dzięki stopniowemu zmniejszaniu ciężaru ciała możesz osiągnąć poprawę wskaźników czynności płuc, tzn. spirometrii, odciążyć mięśnie wdechowe i lokomocyjne. Jednocześnie zmniejszysz ilość energii potrzebną do wykonywania każdego wysiłku fizycznego. Wielu pacjentów skarży się, że pomimo stosowania w diecie małych porcji jedzenia, ich ciężar ciała nie zmienia się w sposób istotny. Wynika to głównie z wolnej przemiany materii oraz z braku wysiłku fizycznego bądź jego znacznego ograniczenia.

Dla części chorych, zwłaszcza tych z niewydolnością oddychania, spożywanie posiłków może być przyczyną nasilenia duszności. Powinni oni spożywać posiłki częściej, ale za to w małych ilościach, z łatwo strawnymi pokarmami. Osoby oddychające tlenem w domu powinny używać tlenu w czasie i po posiłku, ponieważ trawienie wymaga od organizmu dużego wysiłku.

Psychoterapia

Także czynniki psychologiczne mają duży wpływ na rozwój niesprawności. U wielu chorych przewlekłe uczucie duszności i znacznie ograniczona tolerancja wysiłku prowadzą do zaburzeń emocjonalnych takich jak: depresja, lęk, uczucie osamotnienia, brak wiary w skuteczność leczenia czy brak celów życiowych. Depresja szczególnie częsta w terminalnej fazie choroby przyczynia się do silniejszego odczuwania dolegliwości. Dlatego pacjenci powinni korzystać z poradnictwa psychologicznego, psychoterapii grupowej i ćwiczeń rekreacyjnych.

Bardzo istotne wydają się być wzajemne kontakty chorych biorących jednocześnie udział w zajęciach. Przyjmują one często postać klubów chorych, pomagających sobie i wspierających się wzajemnie psychicznie i materialnie.

Pożycie seksualne

U części chorych na POChP obawa przed wysiłkiem związanym ze współżyciem może być przyczyną niepodejmowania życia seksualnego lub licznych obaw z nim związanych. O możliwości prowadzenia aktywnego życia płciowego decyduje przede wszystkim wydolność wysiłkowa pacjenta. Regularne przyjmowanie leków oraz rehabilitacja ogólnousprawniająca powinny w wystarczającym stopniu utrzymywać chorego na POChP w optymalnym stanie wydolnościowym.
Wśród pacjentów z bardziej zawansowaną postacią choroby polecane są odpowiednie metody współżycia. Zawsze przed podjęciem stosunku seksualnego można zapobiegawczo zastosować 1 lub 2 wdechy krótkodziałającego leku rozszerzającego oskrzela.
U osób otyłych z dodatkowymi obciążeniami chorobowymi lekarz pomocniczo może dołączyć lek poprawiający potencję.

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies w swojej przeglądarce internetowej.